Enver Paşa ve Türk Sineması

571
  • 14
  •  
  •  
  •   

Enver Paşa’nın Türk sinemasını ilk kez kurumlaştırmasını ve Türk sinemasının kısa tarihini anlatan kısa bir yazı;

Sinema Fransız Lumieres kardeşlerin 1895’teki ilk filminin hemen bir yıl sonrasında birçok Avrupa ülkesi ile aynı anda Osmanlı’ya girmiştir.

1896-1915 Tarihleri arasında Osmanlı’da çeşitli filmler çekilmiştir. Ancak bu filmleri çeken kişilerin milliyeti Türk olmadığı için bu filmler Türk filmi olarak sayılmamıştır.

Osmanlı’nın 1. Dünya Savaşı’na girmesiyle birlikte ülke çapında mitingler ve çeşitli gösteriler yapılmaktaydı. Bu miting ve gösteriler ülkede milli duyguları en üst seviyeye çıkardı. Yine 14 Kasım 1915 tarihinde bir miting planlandı. Ancak bu miting diğerlerinden farklıydı…

93 Harbi’nde Ruslar’ın geldikleri en uç noktayı simgelemek için diktiği Yeşilköy’deki Ayastefanos Anıtı miting esnasında yıkılacaktı. Bu anıtın yıkımının ölümsüzleştirilmesini isteyen devlet ricali Avusturya’dan film ekibi getirtir.

Ancak milli duyguların yüksek oluşu bu anıtın yıkım filminin bir Türk tarafından kayda alınmasını gündeme çıkarır. Nihayetinde bu filmi bir Türk çekecektir.

Filmin çekimi için ise yedek subay Fuat Uzkınay görevlendirilir.

Avusturya film ekibinin kısa bir eğitiminden sonra Uzkınay Ayastefanos Anıtı’nın yıkılışını çeker.

Böylece Türk sinema tarihinin ilk filmi Ayastefanos’taki Rus Abidesi’nin Yıkılışı isimli film kabul edilmektedir.

Sinemanın ilk kurumlaştırılması ise Enver Paşa sayesinde oldu. Osmanlı Harbiye Nazırı sıfatıyla gittiği Almanya’da sinemanın ordunun bir kolu olduğunu görür. Savaş ve eğitim esnasında çekilen filmlerin propagandada etkili bir yöntem olduğunu kavrar.

Enver Paşa Osmanlı’ya geldiğinde ise sinemayı propaganda ve eğitim amaçlı olarak kullanacağı “Merkez Ordu Sinema Dairesi’ni” kurdu. Bu kurumun başına Sigmund Weinberg getirildi. Weinberg’in yardımcısı ise tanıdık bir isim Fuat Uzkınay.(1916’da bu kurumun başına geçecektir.)

Merkez Ordu Sinema Dairesi’nin ilk çektiği filmler padişah ve Enver Paşa’nın özel hayatıyla ilgilidir. MOSD’un çektiği diğer filmler ise şunlardır; -Anafartalar Muharebeleri’nde İtilaf Orduları’nın Püskürtülmesi(1915) -Harbiye Nazırı’nın Kıta Teftişi ve Batum Manzarası(1915)

-Von Der Goltz Paşa’nın Cenaze Merasimi(1916) -Esir İngiliz Generali(1916) -Alman İmparatoru’nun Çanakkale Ziyareti(1917) -II. Abdülhamit’in Cenaze Merasimi(1918) -Sultan Reşad’ın Cenaze Merasimi(1918) -Sultan Vahdettin’in Kılıç Alayı(1918)

Bir Alman askeri, Enver Paşa’ya kameranın nasıl çalıştığını anlatırken:


  • 14
  •  
  •  
  •