“Kan Davası”

762

Arnavutluk-İşkodra. Bu çocuklar diğerlerinden farklı: Hayatlarında evden çıkamamışlar. Nedeni “KANUN”

Kanun, 15.yy’dan beri bazı Arnavut aşiretler arasında geçerli bir kural. Bizdeki adı: Kan Davası. Çocuklar kan davası yüzünden evde hapis;

Çocukların bir akrabası, cinayet işlemiş. Ölenin ailesi de kan davası güdüyor. Bu kadın, yaşlı, çocuk tüm aile için ölüm tehdidi demek.

Komünizm zamanı kan davası nerdeyse tamamen bitirilmiş. Ama sonra yeniden hortlamış; üstelik modern! haliyle kadınlar ve çocuklar da hedef!

Kan davası nedeniyle evden çıkamayan Arnavut çocuklar için bazı günler öğretmen geliyor eğitim veriyor. Devlet az bir maddi yardım yapıyor.

Çocuklar için kurtuluş kan davalı ailenin affı veya birini öldürmesi. Balkanlar’da kan davası Arnavutluk, Türkiye ve Girit’te hala sürüyor.

Arnavutluk’ta 2800 civarı aile kan davası tehdidi altında, bu da onbinlerce insan demek.

Edi’nin babası elektrik teli tartışması nedeniyle 2 komşuyu öldürmüş. Sonra o da öldürülmüş ama 2 kişi öldürdüğü için Edi 4 yıldır evde;

Marku Pietri 70 yaşında. Kardeşinin cinayetle suçlanıp tutuklandığı 1997 yılından bu yana intikam korkusuyla evinden çıkamıyor;

Dila Hanım’ın kocası cinayet işlemiş ve hapiste. Oğlu yurt dışına kaçmış. Kendi ve 7 yaşındaki kızı ise korku içinde yaşıyor;

Fabjian 3 yıldır kan davası nedeniyle okula gidemiyor. Gönüllü öğretmenler evine geliyor ve eğitimine devam etmesine yardımcı oluyor;

Nusha kan davası yüzünden evden çıkamıyor; 2 yıldır okula gitmemiş. Babası sulama kanalı anlaşmazlığı yüzünden bir kadını öldürmüş;

Bu çocukların babası kuzenini öldürmüş; şimdi hapiste, akrabalarıysa intikam peşinde. Çocuklar 10 yıldır evde, öğretmenleri eve geliyor;

Luli ailesi, Vukaj ailesinin intikam alması korkusuyla 1995 yılından beri evde sıkışıp kalmış durumda. 21 yıldır sürüyor kan davası.

Madalyonun diğer yüzü: Dede Zef PjetergJoka’nın kardeşi  banka soygununda öldürülmüş. Dede kardeşinin intikamını almak için fırsat kolluyor.

Behiye Kadri’nin (73) 2 oğlu komşunun 2 kızını kaçırmak isterken kızların amcası tarafından öldürülmüş. Adam kaçmış, anne intikam istiyor;

Arnavutlarda silahlanma oranı yüksek; silaha ulaşmak da kolay. Hele kan davası içindeki ailelerde silah el altında bulunan bir alet gibi;

Kan davası için cinayet işlemiş olmak da gerekmiyor. Lhejalı Agim birini bıçaklamış ve 4 yıl hapis yatmış. Ama korkudan evden çıkamıyor;

Dila ve kızı Diana da, sorumlu olmadıkları bir suç yüzünde hedefteler. Anneannenin evinde saklanıyorlar;

İşkodra’nın Kiraz mahallesi kan davalarıyla ünlü. Hemen her evde kan davası yüzünden dışarı çıkamayan birileri yaşıyor;

Her olay kan davasına dönüşmüyor. Lina’nın kocası öldürülmüş, oğlu intikam almalı. Ama onlar affetmiş. Affatmeyi onursuzluk gören çok.

Halil de bir kavgada vurulmuş. 3 ameliyatla bacağı kurtulmuş. Ailesi önce intikam almak istemiş ama ara bulucular kan davasını önlemiş;

Arabulucular bir çok kan davasını söndürebiliyor. Örneğin burası Kosova-Deçani. Belediye salonunda kan davalı iki aile barışıyor;

Arnavutlar arasındaki kan davaları Osmanlı’da da büyük problemdi. 2.Abdülhamit kan davalarını diyet komisyonlarıyla çözmeye çalışmıştı;

Bu anlatımda genellikle 2 fotoğrafçının karelerini kullandım: İlk bölümde Reuters fotoğrafçısı Arben Celi, 2. bölümde Stefano Schirato.