Tarihin içinden geçen tren: Orient Ekspresi

1108
  • 26
  •  
  •  
  •   

Bu akşam uzunca bir tren yolculuğuna çıkacağız, isterseniz buyrun siz de atlayın vagona. Rotamız ünlü Orient Ekspress rotası.

Biz bu rotanın Balkanlar bölümünde, 1950 yılında dolaşacağız. Yani Simplon-Orient-Express adlı yeşil hatta.

Orient Express 1883’de başlayan ve 1977’ye dek aralıklarla devam eden bir efsane. 1950’de Life dergisinde yayınlanan fotoğrafları paylaşacağım;

Orient Express Balkanlar’a Yugoslavya’dan giriyordu. Bu aynı zamanda sosyalist bir sınıra girdiş demekti. Fotoğraf Slovenya’dan.

Sonraki durak, Zagreb. Zagreb istasyonu 1950 yılı 1 Mayıs kutlamaları için süslenmiş.

1950’de Yugoslavya turizme açılmamış, trende yabancı az. İlk kadın kolunda toplama kampı damgası olan bir Çek, diğeri İngiliz konsolos.

Yugoslavya’nın yerli vagonlarında restoran bölümü var, ama yabancılar kendi yemeklerini hazırlıyorlar, onlarda yok.

1950’lerde Yugoslavya Demiryollarını amblemi, o zamandan kalma bir lokomotifin üzerinde;

Burası Vinkovci istasyonu. Hırvat-Sırp sınırına yakın. İsmi hem Hırvatlara hem Sırplara hitap edecek şekilde 2 ayrı alfabeyle yazılmış.

Belgrad’a gece varmasına rağmen garın çok kalabalık ve hareketli olduğunu yazmış muhabir. Yugoslavya’nın tüm parçalarını buluşma noktası.

Burası Sicevo geçidi; 1880’lerde tren hattının en zorlu inşaatı burada olmuş. 1935 yılına ait turistik posterde de burası kullanılmış.

Pirot kasabası istasyonu. Yerli halkın, özellikle kadınların hala geleneksel giysileri içinde olduğu görülüyor.

Ve Dimitrovgrad İstasyonu. Yugoslavya-Bulgaristan sınırı. Çuval taşıyan kadınlar ve el çantası taşıyan erkekler var 🙂

Dimitrovgrad’da bir Amerikan filmi gösteriliyor: 1943 yapımı Tarzan Triumphs. Tarzan ortak düşman Nazilere karşı savaştığı için sorun yok;

 

Yugoslavya’nın Sukovo köyünde çocuklar. Takkeleri, kıyafetleri, yüzlerindeki gülüş ve kucaktaki yavru köpekle şahane bir poz vermişler;

Bulgar vizesi alamayan LIFE muhabirleri, orayı atlayıp Yunanistan-Türkiye sınırındaki hatta geçmiş. Fotodaki derginin yazarı Roy Dowar;

LIFE muhabirleri Orient Express rotasına Yunan-Türk sınırından devam etmiş. Fotoğrafta Yunan askerleri Bulgaristan’dan gelen treni arıyor;

Burada da Yunan görevli tren yolunda mayın taraması yapıyor. Yunanistan’daki bu askeri hareketliliğin nedeni, o sıralardaki iç savaş.

Orient Express’ten iki kare: İlki 1. sınıf, diğeri 3. sınıf vagon. 3. sınıftaki Yunan dayının elinde Roditis şarabı var-hala üretiliyor

LIFE muhabirleri, 1950 yılındaki Orient Express turlarında Edirne’ye de uğruyorlar. Fotoğraf Karaağaç Tren İstasyonu’ndan;

LIFE dergisi fotoğrafçısı daha önce paylaştığım Kürk Mantolu Bulgaristan göçmenlerine  Edirne’de rastlıyor.

Tükiye-Yunanistan sınırında ilerleyen tren yolu, iki ülkeye girip çıkıyor. O yüzden bazen TCDD lokomotifini Yunan makinist kullanıyor;

Burası Yunanistan’ın Türkiye sınırındaki son istasyonu Pythion (Kuleliburgaz). LIFE muhabirleri burda Yunan sınır muhafızlarıyla tanışmış;

LIFE muhabirleri Pythion’da Yunan Sınır Muhafızının ailesiyle foto çektirmiş. Arkadaki evleri çok ilkel. 1950’de Yunan Türkiye’nin gerisindeymiş;

Ve LIFE muhabirleri Yunanistan’dan Türkiye’ye geçiyor. Meriç Nehri üzerindeki Kuleliburgaz Köprüsü’nden. Sıradaki istasyon: Uzunköprü;

LIFE muhabirlerinin 1950’de Orient Express treniyle Türkiye’deki ilk durakları Uzunköprü olmuş. İstasyon o zaman nasılsa şimdi de öyle;

Uzunköprü İstasyonu’nda güzel kareler: Önde Trakya’nın bürgülü köylü kadınları ve elekleri, arkada Orient Express’in ünlü Lits vagonları;

Uzunköprü İstasyonu’nda kasabanın yerlileri. Orient Express, Uzunköprü’den yolcuları ve kömür aldıktan sonra yoluna devam edecek.

Orient Express’in yemekli vagonu. Bir görevli yerleri spürüyor. Önde şık bir yolcu yemek yiyor, yanında bira(?) Arkada banka reklamları;

Orient Express’in yemekli vagonları efsaneydi. Eski foto 1950den, yenisi Budapeşte’de müzeden. 1950de iç mobilyalar eskisi gibi değildi;

Pehlivanköy İstasyonu. İlk karede askerler, demiryolu görevlileri ve halk göze çarpıyor. İkincisinde yolcu bekleyen şık faytonlar var.

Çerkezköy İstasyonu-1950. Arkada askerler, resmi görevliler ve çoğu kasketli Trakya halkı. Raylarda kasabanın delisi. Yazık, gençmiş de.

Ve nihayet Orient Express rotaının son şehri: İstanbul! 1950’de Yedikule. Ve aynı noktanın yakınlardaki bir fotoğrafı.

Sarayburnu.  Abdülaziz: “Memlekete tren gelsin de isterse sırtımdan geçsin” deyip trenyolunun Topkapı Saray bahçesinden geçişine izin vermişti;

Ve Orient Express’in son durağı: Sirkeci İstasyonu. LIFE muhabirleri 1950de istasyonun sakin olmasına şaşırmış. Bir de şimdi görseler!

Orient Express rotası, LIFE dergisinin 11 Eylül 1950 tarihli sayısında yayınlandı. O dergiden bazı kareler: Örneğin bu TCDD portörü;

TCDD vagonunda Türk köylü aile. Arkada simitler asılı. 30 yıl sonra 1980’lerde bu hattı çok kullandım, vagonlar aynıydı muhtemelen.

Yunanistan’da iç savaş etkisi devam ediyor: Silahlı görevli bir yandan mayın kontrolü yapıyor diğer yandan bir köylü ile sohbet ediyor.

1.kare: Yugoslav köylü kadınlar 2.sınıf vagonun koridorunda oturmuş Dimitrovgrad-Niş arasında seyahat ediyor 2.kare: Yugoslav kontrolör;

Orient Express’in Yugoslavya bölümünde bir kondüktör ve yemekli vagon hizmetlisi kadın. Kadın vagon holünde patates soyuyor.

LIFE dergisi Orient Express 1950 muhabirleri (fotoğrafçı) Jack Birns, (yazar) Roy Rowan ve makineleri Rolleiflex Automat ve Contax II.

Orient Express’in ilk yıllarından poster: Paris ’ten başlayan hat Budapeşte’de ve Niş’te dallanıp İstanbul, Selanik ve Varna’ya ulaşıyor;

Koç Müzesi’nde Orient Express için hazırlanmış köşeye denk geldim. Bir kaç kare çektim;

Orient Express, 1929 kışında yağan yoğun kar yüzünden günlerce Çerkezköy’de mahsur kalmış;

Orient Express’in biraz farklı bir rotası; Zürih- Venedik -Üsküp-Atina. Fotoğraf tren Üsküp Garı’ndayken çekilmiş;

1883’te ilk düzenli Orient Express seferleri başladı; (5 Haziran)

 

Orient Express’in yemek vagonundan kesit;

Yukarıdaki “Orient Express Balkanlar’da” serisinde daha önce paylaştığım, ‘Yugoslavya’nın Sukovo köyünde çocuklar’ karesini renklendirmiş biri. Öyle güzeller ki bir de renklisini paylaşmak istedim;

 

 

 

 

 


  • 26
  •  
  •  
  •