Bergamalı Nesim’in Hikayesi

889

15 Mayıs 1919. Yunan ordusunun İzmir’i işgal ettiği gün. İşgal komutanı Albay Zafiryu ile askeri vali Steryadis üst düzey Rum, Levanten, Musevi ve Türkleri Kramer Palas’ta baloya davet eder;

İzmir’in işgali ile tüm şehir Yunan, İngiliz ve Amerikan bayraklarıyla donatılmıştı. Rumlar sevinç gösterileri yapıyordu. Kramer Palas’taki davete Rumlar koşarak gitse de, şehrin diğer önde gelenleri belki de biraz zorunluluktan katılıyordu. Nesim de davete icabet etti;

Kramer Palas’a girince Nesim’in gözüne ilk çarpan salona asılmış dev Yunan bayrağı olur. Bu sırada Albay Zafiriu işgal bildirisini okur: “Türkler artık İzmir’de söz sahibi değil. Yunan kralı canınızın, malınızın ve geleceğinizin garantörüdür; artık İzmir ve Ege Yunan toprağıdır”;

Nesim bir vatanseverdir. Yunan işgal kuvvetleri komutanın söyledikleri üzerine öfkesine hakim olamaz. Yunan bayrağını asılı olduğu yerden çeker düşürür ve üstüne basarken de bağırır: “Burası Türk toprağıdır, burada ancak Türk bayrağı dalgalanır. Türkler geri gelecek!”

Tabi ki bu olay İzmir’de duyulur. O sırada İzmir’in Osmanlı valisi olan (Sakallı) Nurettin Paşa ertesi gün Nesim’e bir tebrik mektubu yazar. “Azizim Nesim Navaro” ile başlayan mektup, “Gözlerinizden öperim” diye bitmektedir;

Ancak Yunanlar bu hareketi cezasız bırakmazlar. Nesim, askeri mahkemece yargılanır ve idama mahkum edilerek asılır! Nesim Navaro, Musevi mezarlığına gömülür. Çünkü o 400 yıl önce İspanya’dan Osmanlı’ya sığınan Sefarad Yahudilerinden biridir;

Bazı notlar:


1) Nesim Navaro hakkında çok kaynak yok. Olanların bazısında hakkında idam kararı verildiği yazılı, bazısında ise asıldığı da yazıyor. Belge aradım, bulamadım.

2) Zafiru, Attila İlhan’ın Karantinalı Despina şiirinde Despina ile İsplandid Palas’ta sevişen miralaydır.

3) Kramer Palas, M.Kemal’in İzmir alındıktan sonra gelip rakı içtiği ve garsonla arasında şu muhabbetin geçtiği iddia edilen otel:
MUSTAFA KEMAL: “Kral Konstantin İzmir’e gelince buraya oturup rakı içti mi?”
GARSON: “Hayır efendim” MUSTAFA KEMAL: “Madem rakı içmeyecekti, niye aldı İzmir’i?

4) O dönem İzmir valisi Sakallı Nurettin Paşa, Kurtuluş Savaşı sonramı önce padişah ve İngiliz yanlısı gazeteci Ali Kemal’i İzmit’te; sonra da İzmir Metropoliti Hrisostomos İzmir’de linç ettiren kişidir.

5) Birinci Dünya Savaşı sonrası bu topraklarda kimin vatansever kimin vatan haini olduğunu ortaya çıkarması açısından turnusol dönemidir. Musevi Nesim Navaro’nun eylemi nerede, İngiliz parası ile Yunan ordusuna destek olmak için şeriat adına Milli Mücadele’ye savaş açanlar nerde?

6) Acı gerçek: Nesim Navaro (muhtemelen Musevi olduğu için) bugün “Keşke Yunan kazansaydı” diyen Müslüman’ın (!) binde biri kadar bile tanınmamakta, saygı görmemektedir. Hangisi daha vatanseverdir, sizin takdirinize bırakıyorum.

7) @alikemalsaglam sayesinde konu ile ilgili kaynaklar da bulmaya başladık. Celal Bayar’ın “Ben de Yazdım” adlı kitabında geçiyor. Bergamalı Musevi Nesim Nevaros gerçekten Yunan bayrağını söküp çiğniyor. Ama olay Splandit Otel’de yaşanıyor ve balo yok. Sonrasında idam da yok.

9) @alikemalsaglam dan gelen kaynakta da Celal Bayar’dan alıntı var. O sırada İzmir valisi (Sakallı) Nurettin İngiliz subaylarıyla yemek yiyormuş meğer. Kalabalığı bulunca adam linç ettiren Sakallı Nurettin, o gece sarhoş Rumlara birşey diyememiş demek ki, iş Nesim Bey’e kalmış!